DEPREME DAYANIKLI BİNA NASIL ANLAŞILIR
  • 09-01-2019
  • 278 Görüntüleme
  • A +
  • A -

DEPREME DAYANIKLI BİNA NASIL ANLAŞILIR

DEPREME DAYANIKLI BİNA NASIL ANLAŞILIR?

Türkiye, dünyanın en aktif deprem kuşaklarından olan Alp-Himalaya deprem kuşağı üzerinde yer almaktadır. Türkiye yüzölçümünün yaklaşık % 42’si birinci derece deprem kuşağı üzerindedir. Geçmişte büyük depremler yaşamış olan ülkemizde ciddi anlamda mal ve can kaybı yaşanmıştır. Bu kayıpların en büyük nedeni yapıların depreme dayanıklı olmamasıdır.

Ülkemizin deprem riski altında olması ve yakın geçmişte yaşanan kayıplar, depreme dayanıklı yapı üretiminin yeni bilimsel ve teknik kriterlerle ele alınmasını gerektirmiştir. Günümüzde konut almak isteyen kişilerin birinci önceliği binanın depreme dayanıklılığı olmaktadır. O halde bir binanın depreme dayanıklı olduğu nasıl anlaşılır?

Binanın dış görünümü ve içinin fiziki özellikleri sağlam görünmesine rağmen depreme dayanıksız olabiliyor. Bunu anlamak için binaya bir takım testler uygulanmaktadır. Yeni deprem yönetmeliği, eski yönetmeliklere göre çok daha sağlam binalar yapılmasını gerektirmektedir. Bu durumda da binanın yaşı depreme dayanıklılık konusunda önemli bir kıstastır. 1999 Marmara depreminden sonra deprem yönetmeliğinde değişiklikler yapılmış, bazı kriterler zorunlu hale getirilmiştir.

Farklı incelemeler ile depreme dayanıklı bina nasıl belirlenir?

Deprem yönetmeliğinde yapılan revizyon ve değişiklikler nedeni ile o tarihten sonra yapılan binalar çok daha sağlam olmaktadır. Bu yüzden binanın yaşı, depreme dayanıklılığın belirlenmesinde önemli bir kriterdir. Söz konusu binanın dış cephesi yenilenmiş, çatlak ve hasarlar onarılmış ve bina çok sağlam görünüyor olabilir. Oysaki bina risk taşıyor olabilir. Bunu anlamanın yolu binanın yaşı ile birlikte uygulanacak testlerdir.

Günümüzde binaların inşası sırasında yönetmeliğe uygun yapılıp yapılmadığı, yerel yönetimler tarafından yetkilendirilmiş denetim firmaları tarafından belirlenmektedir. Yönetmeliğe bağlı olarak yapılan denetimlerin binanın sağlamlığı açısından önemi büyüktür. Öncelikle binanın inşa edildiği zemin sağlam mı, zemine uygun bir temele sahip mi, Belediye tarafından onaylanmış mimari projeye uygun mu sorularının yanıtı denetim firmaları tarafından belirleniyor.

Depreme dayanıklı bina tespiti yapılırken uzmanlardan yardım almak ve danışmak doğru tercih yapmak açısından önemlidir. Bu konuda profesyonel hizmet veren danışman firmaları, binanın hasar ve depreme dayanıklılık raporu oluşturmaktadırlar. Bu raporun hazırlanmasında inşaat mühendisleri, binanın taşıyıcı sistemlerini kontrol etmekte ve gerekli testleri uygulamaktadırlar.

Binanın beton kalitesi, kullanılan demir, çelik oranı, kolonların konumları incelenmektedir. Proje detayları incelenmekte ve projeye uygun olup olmadığı saptanmaktadır.

Su yalıtımı binanın sağlamlığında büyük rol oynamaktadır. Eğer binanın su yalıtımı yoksa bina yıllar içinde taşıma kapasitesini kaybetmektedir. Deprem riskinin azalması açısından binanın su yalıtımı mutlaka incelenmelidir.

Bina deprem testi uygulamalarında en önemli husus binanın kat sayısıdır. Kat sayısı 5’den az olan binalarda 3 ana kolon, 5’den fazla olan binalarda ise 5 ana kolon üzerinde inceleme yapılmaktadır. Bina deprem testi uygulamalarında özellikle binanın kolonları, temeli ve duvarları gibi yapı ayrıntıları incelenmektedir. Kolon üzerinde incelemeler için donatı yani betonda kullanılmış olan demirlerin sayısı, türü tespiti yapılmaktadır. Yapıdan karot alınarak bu parçalar incelenmektedir. Karot, özel matkaplar ile binaya zarar vermeden beton numunesi alınmasıdır. Beton numuneleri, özel hidrolik pres ile kırılıncaya kadar sıkıştırılır ve betonun basınca dayanım değeri bulunur. Binanın proje incelemesi, ana taşıyıcıları, betonarme parçaları ve kullanılan inşaat malzemelerine direnç ve basınç testi, kalite ölçümleri uygulanmaktadır.

Buraya kadar anlattığımız yöntemler profesyonel kişi ve firmalar tarafından uygulanmaktadır. Bunlar dışında en basit şekilde binanın sağlamlığını değerlendirmenin yolları da vardır. Örneğin;

Bina zemini kayalık mı, dere yatağı mı, kum mu?

Binada deprem çatlakları var mı?

Kolonlar, kirişler bodrum katlarında üst katlara oranla daha kalın mı?

Binanın bodrumunda su ve rutubet var mı?

Bu soruların yanıtlarına göre binanın dayanıklılığı değerlendirilebilmektedir.

 

İlanları Karşılaştırın